iOne

© Copyright 2010 iOne.net, All rights reserved

® VnExpress giữ bản quyền nội dung trên website này.

Thứ hai, 1/6/2020, 17:54 (GMT+7)
Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên twitter

Vì sao cái chết của George Floyd gây phẫn nộ tột đỉnh?

'Nước Mỹ đang đè gối lên những người da màu' - nhận định cho thấy cái chết của George Floyd là giọt nước tràn ly, gây nên những cuộc biểu tình. 

Những đứa trẻ nhà Simmons thức quá giờ đi ngủ. Frederick Simmons (11 tuổi) và em gái Maliha (8 tuổi) đã đi biểu tình cùng bố mẹ và em gái hai tuổi Nyla. Họ đến chân cầu Manhattan ở Brooklyn - nơi những người khác đang phản đối về cái chết của George Floyd. Tấm bảng của họ cao gần bằng người. Maliha viết "Cảnh sát tệ" bằng nét chữ trẻ con nghuệch ngoạc trên tấm bảng trắng lớn. Hai anh em đeo khẩu trang mẹ mua cho, của Frederick có hình bóng chày, còn của Maliha có các nhân vật của phim Trolls. 

Họ đứng cách hàng cảnh sát 9 m. Giải thích lý do đi biểu tình, Maliha nói là do phân biệt chủng tộc. Anh cô, Frederick nói: "Thật đáng sợ, nhưng bạn cũng phải tự bảo vệ bản thân". Nyla (2 tuổi) nằm gọn trong nôi trên ngực bố, cầm một tấm bảng to gấp ba lần mình ghi: "Không công bằng! Không hòa bình! Không có cảnh sát phân biệt chủng tộc!". 

Đám đông biểu tình gần Nhà Trắng ở Washington, DC, hôm 31/5. Ảnh: AFP.

Đám đông biểu tình gần Nhà Trắng ở Washington, DC, hôm 31/5. Ảnh: AFP.

Rồi đột nhiên mọi người bỏ chạy khi cảnh sát xịt hơi cay hoặc khí ga và những đứa trẻ nhà Simmons bị lạc. Gia đình đoàn tụ một lúc sau đó và hai đứa trẻ được hướng dẫn là nếu phải chạy lần sau, hãy chạy đến một bức tường, đừng chạy vào đám đông để bố mẹ có thể tìm được nhanh hơn. Lúc ấy, Kenyatta Reid - mẹ của hai đứa trẻ - phản ánh cảm giác là một người da đen ở Mỹ: "Bạn nghĩ mình an toàn và mọi thứ đều ổn, nhưng rồi mọi thứ sụp đổ khi bạn bị tấn công". 

Đối với nhiều người Mỹ da màu đang tràn xuống phố vào cuối tuần qua, cái chết của George Floyd chỉ là sự phẫn nộ mới nhất trong một năm đầy những cái chết và nỗi tuyệt vọng khác, cùng sự đau lòng không thể diễn tả. Đại dịch Covid-19 ảnh hưởng nặng nề hơn đối với người Mỹ gốc Phi. Cộng đồng da màu này chiếm 12% dân số nhưng lại chiếm 26% số ca nhiễm Covid-19 và gần 23% số ca tử vong, theo dữ liệu từ CDC. Một nghiên cứu chỉ ra rằng, những hạt có người da đen chiếm phần lớn dân số, có đến gần một nửa số ca nhiễm và hơn 60% số trường hợp tử vong. 

44% người Mỹ da đen nói rằng ai đó trong gia đình họ mất việc làm hoặc bị giảm lương vì đại dịch, và 73% nói rằng họ không có quỹ tiết kiệm khẩn cấp, theo hãng nghiên cứu PEW. Hầu hết các "nhân viên làm việc thiết yếu" mạo hiểm mạng sống để giúp New York hoạt động đều là người da màu, theo văn phòng điều hành kinh tế. 

Hơn cả, hàng loạt vụ sát hại người da màu khiến sự bất công chủng tộc càng trở nên gay gắt hơn. Ahmaud Arbery bị người dân da trắng bắn chết khi chạy bộ ở Georgia; Breonna Taylor - một kỹ thuật viên phòng cấp cứu đã bị bắn tám lần trong nhà mình ở Kentucky khi cảnh sát thực hiện lệnh khám nhà không gõ cửa vào giữa đêm. Và giờ đây, George Floyd bị chết sau khi một sĩ quan cảnh sát ghì gối vào gáy anh hơn tám phút. 

Một người biểu tình chạy qua tòa nhà đang cháy trên Đại lộ Chicago, ở Minnesota ngày 30/5. Ảnh: AP.

Một người biểu tình chạy qua tòa nhà đang cháy trên Đại lộ Chicago, ở Minnesota, hôm 30/5. Ảnh: AP.

Priscilla Borker (31 tuổi), một nhân viên xã hội cũng đi biểu tình vào hôm 29/5 ở Brooklyn, cho biết: "Hoặc là Covid-19 đang giết chết chúng tôi, hoặc là nền kinh tế. Ở mỗi góc phố nơi người da màu đi qua, họ đều đang bị trừng phạt".

Sau nhiều tháng giãn cách xã hội để tránh lây lan Covid-19, những cuộc biểu tình đại diện cho điểm bùng nổ không chỉ ở cuộc chiến chống bạo lực phân biệt chủng tộc từ phía cảnh sát mà còn trong cuộc chiến chống đại dịch. Bằng việc tụ tập đông người, những người biểu tình đeo khẩu trang, mạo hiểm đối với cả tính mạng của mình lẫn bạo lực từ phía cảnh sát. Tất cả chỉ để cùng góp giọng vào điệp khúc yêu cầu chấm dứt bạo lực phân biệt chủng tộc. 

Ozzie Lumpkin - một quản lý bán hàng 30 tuổi tham gia vào cuộc biểu tình tưởng nhớ Ahmaud Arbery nói: "Tôi sợ cảnh sát giết mình hơn là Covid-19. Tôi xem chạy bộ như là sự tự do của bản thân. Khi anh ấy bị giết, tôi cảm thấy như một phần tự do của mình bị cướp mất". Lumpkin thường chạy 75 - 100 dặm mỗi tuần. 

Borker - nhân viên xã hội - cho biết: "Bạn nghĩ về tên cảnh sát quỳ lên cổ Floyd? Bạn nghĩ đến cách nước Mỹ đang quỳ lên cổ những người da màu? Và liệu chúng ta ngồi nhà hay nghĩ về nguy cơ nhiễm bệnh khi ra ngoài giữa cơn khủng hoảng Covid-19. Kiểu gì mà chúng ta chẳng chết. Nên chúng tôi không ngại mạo hiểm". 

Các cuộc biểu tình nhiều năm chống lại việc cảnh sát giết hàng loạt người Mỹ da màu, gồm Michael Brown, Eric Garner, Philando Castile, và hàng trăm người khác, một số nhà hoạt động xã hội cảm thấy chưa có nhiều thay đổi. "Tôi biết cảm giác khi bị gọi là thằng mọi đen", James Talton, huấn luyện viên thể hình 32 tuổi, người đi biểu tình ở Brooklyn hôm 29/5 nói. 

Anh từng nghe nhiều câu chuyện về sự vất vả của cha mình trước sự phân biệt ở miền Nam. Giờ đây, anh cảm thấy như đang phải đối mặt với những điều khủng khiếp mà cha mình từng trải qua. Talton không ủng hộ việc cướp cửa hàng của những người biểu tình, nhưng anh hiểu tại sao họ làm như vậy. "Để có được sự chú ý cần thiết, chúng tôi phải đốt cháy mọi thứ. Bởi vì có vẻ như không ai để tâm. Tôi sợ khi phải sống ở Mỹ", anh nói. 
 
Nhiều lãnh đạo các phong trào nói rằng thời điểm này là khác biệt giữa thiệt hại về y tế và kinh tế do Covid-19 gây ra. Việc cảnh sát dùng bạo lực để ngăn chặn biểu tình cuối tuần này và những bài đăng của Tổng thống Trump gọi những nhà hoạt động xã hội là "lưu manh" và đe dọa họ bằng bình luận "chó dữ" đã khiến căng thẳng về sắc tộc lên đến đỉnh điểm. 

Alicia Garza  - một nhà tổ chức về công lý cho người da màu và người sáng lập ra Black Futures Lab giúp tạo nên câu nói "Black Lives Matter" (Coi trọng mạng sống của người da màu) - cho biết: "Thật sự là đang xảy ra một cuộc nội chiến ngầm. Việc huy động cảnh sát, những tin tức về những kẻ phá đám da trắng thượng đẳng trà trộn vào các cuộc biểu tình, và sự lên ngôi của chủ nghĩa dân tộc da trắng đã thay đổi cuộc chiến. Những kẻ thượng đẳng da trắng đang ngang nhiên hoành hành và được ủng hộ bởi tổng thống và Nhà Trắng". 

Những người biểu tình đeo khẩu trang ghi Tôi không thể thở ở Chicago. Ảnh: AP.

Những người biểu tình đeo khẩu trang ghi "Tôi không thể thở" ở Chicago. Ảnh: AP.

"Cuộc chiến" đã tiến vào giai đoạn mới. Deray McKesson - nhà hoạt động vì quyền công dân và đồng sáng lập Campaign Zero - một trong những người biểu tình nổi bật nhất ở Ferguson, Missouri - cho biết: "Hồi 2014, mọi người vẫn đang gây dựng và thấu hiểu. Chúng tôi từng phải thuyết phục họ rằng đây là một vấn đề. Bây giờ thì ai nấy đã sẵn sàng...". 

Alicia Garza nhìn thấy nhiều người da trắng trở thành đồng minh, ủng hộ mình trên đường phố từ 2013. Nhưng ngay khi tư tưởng của dư luận xoay về phía họ, đặc biệt là những người trẻ, phản ứng từ chính quyền vẫn không thay đổi. "Những quan chức đã tận dụng cuộc biểu tình này để tuyên bố một sự thay đổi chính trị, để thay đổi các quy tắc làm cho người da đen thấy không an toàn?", Garza nói. 

Sau khi đoàn tụ, gia đình Simmons ở ngoài. Nyla không khóc, hai anh chị lớn run nhưng không hoảng sợ. Họ đi bộ hơn một cây số đến Barclays Center - nơi những nhà hoạt động đang tiếp tục biểu tình. Khi họ đi bộ, Frederick vẫn giơ cao biển trên đầu, ghi bằng chữ của học sinh tiểu học mới tập đánh vần: "Tôi có phải là người tiếp theo không?".

Huyền Anh (Theo Times)

 
 
Gửi bài viết, câu hỏi tư vấn tại đây hoặc ione@vnexpress.net
 
 
goto top