iOne

© Copyright 2010 iOne.net, All rights reserved

® VnExpress giữ bản quyền nội dung trên website này.

Thứ sáu, 28/2/2020, 08:14 (GMT+7)
Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên twitter

Tại sao Iran trở thành mối họa với Trung Đông vì nCoV?

Sự lây lan nhanh chóng của virus ở Iran báo hiệu nguy cơ lớn hơn cho khu vực, đặc biệt là với các quốc gia Trung Đông không có khả năng ứng phó với dịch.

Iran là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất do dịch Covid-19. Đầu tuần trước, chính quyền Iran khẳng định không có ca nhiễm nào. Đến 19/2, Tehran công bố hai ca nhiễm đầu tiên ở thành phố Qom, cách thủ đô Iran khoảng 145 km về phía nam. Sau đó chỉ vài giờ, nước này xác nhận hai ca tử vong đầu tiên. Khoảng thời gian ngắn giữa việc xác nhận nhiễm virus và tử vong khiến nhiều người ở Iran hoang mang, nghi ngờ rằng các quan chức đã cố tình che giấu trong một vài tuần vừa qua.

Virus corona có điều kiện lan nhanh ở Iran khi nước này đang trải qua thời kỳ lạnh nhất trong năm, đặc biệt là ở thủ đô Tehran và khu vực miền bắc, với nhiệt độ dao động từ 5 đến 10 độ C. Tỷ lệ tử vong vì nCoV tại Iran cao nhất thế giới, hơn 10%, trong khi con số này ở Trung Quốc chỉ khoảng 3%. Điều này gây nên mối lo ngại virus sẽ lây lan sang những nước láng giềng, nơi các hệ thống y tế kém phát triển và sự quản lý yếu kém của chính phủ có thể khiến việc chống chọi đại dịch khó khăn hơn.

Nhóm phụ nữ đeo khẩu trang chống dịch nCoV. Ảnh: AP.

Nhóm phụ nữ đeo khẩu trang chống dịch nCoV. Ảnh: AP.

Ít nhất 245 người ở Iran đã dương tính với virus corona, trong đó có Thứ trưởng Y tế Iraj Harirchi. Ông này toát mồ hôi nhiều và liên tục lau mồ hôi trên mặt ở một buổi họp báo về dịch hôm 24/2. Nhiều quan chức cấp cao của Iran nhiễm bệnh: chủ tịch Ủy ban Các vấn đề Đối ngoại và An ninh quốc gia thuộc quốc hội Iran - Mojtaba Zolnour, nghị sĩ Mahmoud Sadeghi, Phó tổng thống phụ trách vấn đề về phụ nữ và gia đình - bà Masoumeh Ebtekar. Trong số những ca nhiễm, 26 ca đã tử vong, mới nhất là cựu đại sứ Iran tại Vatican, ông Hadi Khosroshahi. 

Những ca nhiễm đầu tiên có nguồn gốc từ Qom - thành phố 1,2 triệu người. Qom là địa điểm tập trung nhiều người bên ngoài tới làm việc, những khách hành hương Hồi giáo từ khắp nơi trên thế giới và có lượng sinh viên giáo sĩ Hồi giáo Shia cao nhất trên thế giới. Vài trăm trong số những sinh viên đó được cho là công dân Trung Quốc. 

Các nhà chức trách Iran vẫn chưa xác định được "bệnh nhân số 0" tại quốc gia này. Kể từ những trường hợp đầu tiên ở Qom, virus corona được phát hiện ở 19 trong số 31 tỉnh của Iran, bao gồm cả những khu vực tập trung phần lớn dân số của quốc gia này. 

Đội ngũ y tế kiểm tra thân nhiệt hành khách Iraq trở về từ Iran tại sân bay quốc tế Najaf, ngày 21/2. Ảnh: AFP. 

Đội ngũ y tế kiểm tra thân nhiệt hành khách Iraq trở về từ Iran tại sân bay quốc tế Najaf, ngày 21/2. Ảnh: AFP. 

Bộ Y tế phủ nhận cáo buộc giấu dịch và khẳng định sức khỏe của mọi người là ưu tiên hàng đầu. Nhưng một thành viên quốc hội đến từ Qom cho rằng ít nhất 50 người đã chết trong thành phố này, dẫn đến cuộc điều tra từ cơ quan an ninh hàng đầu của Iran, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao. 

Iran có ngành y tế phát triển tốt, thu hút nhiều người trong khu vực, đặc biệt là Iraq, đến chữa bệnh. Kể từ cuộc cách mạng Hồi giáo năm 1979, các dịch vụ y tế đã được mở rộng đến cả những ngôi làng xa xôi nhất. Iran cũng có kinh nghiệm gần đây về kiểm soát dịch bệnh. Theo các quan chức y tế, Iran đã loại trừ bệnh bại liệt trong thập kỷ đầu tiên sau cuộc cách mạng và trong năm ngoái đã ngăn chặn thành công sự lây lan của cúm B sau khi virus này khiến hơn 100 người tử vong.

Nhưng khả năng kiểm soát virus corona của Iran ít chắc chắn hơn. Iran đang phải vật lộn dưới các lệnh trừng phạt của Mỹ và người Iran ngày càng lo ngại điều này sẽ dẫn đến tình trạng thiếu nguồn cung vật tư y tế. Iran dành ưu tiên hàng đầu cho lĩnh vực thực phẩm và y tế, trong khi các công ty dược phẩm châu Âu đã từ bỏ Mỹ để cung cấp thuốc cho Iran. Nhưng kể từ khi những ca tử vong đầu tiên được công bố, người Iran bắt đầu hoảng loạn mua thực phẩm, khẩu trang và thuốc khử trùng, dẫn đến tình trạng thiếu hàng hóa trên kệ thuốc.

Khi các lệnh trừng phạt của Mỹ đã cắt đứt liên kết của Iran với phần lớn nền kinh tế toàn cầu, nước này ngày càng phụ thuộc vào hoạt động thương mại với Iraq, Trung Quốc, UAE, Thổ Nhĩ Kỳ, Afghanistan, Pakistan và Nga. Doanh nhân Iran thường xuyên đến làm ăn với các nước này. Iraq có nguy cơ cao nhất. Biên giới giữa Iran và Iraq dài 1.500km và 9 cửa khẩu biên giới có lưu lượng người và hàng hóa ổn định mỗi ngày mang lại doanh thu 12 tỷ USD một năm.

Iran, với vai trò là trung tâm của các cuộc hành hương tôn giáo trong khu vực, làm trầm trọng thêm nguy cơ bùng phát dịch.

Hàng loạt quốc gia như Iraq, Kuwait, Afghanistan, Bahrain và Oman đã báo cáo các trường hợp nhiễm nCoV đầu tiên vào 24/2, trong đó các ca nhiễm hầu như liên quan đến Iran. Điều này dấy lên lo ngại về sự bùng phát trên toàn khu vực. Lebanon, UAE, Bahrain, và cả Canada đều đã báo cáo các trường hợp nhiễm nCoV xuất phát từ Iran.

Alaa al - Qaisi, một quan chức biên giới Iraq, cho biết các điểm giao cắt phía nam đã bị đóng cửa đối với người Iran kể từ 22/2 nhưng đã có 5 người được chẩn đoán nhiễm nCoV ở Iraq - tất cả đều đến từ Iran. Một dịch bệnh ở Iraq sẽ mang lại hậu quả nghiêm trọng, các quan chức y tế cho biết. Hàng thập kỷ chịu trừng phạt, bạo lực và bất ổn đã khiến các bệnh viện của nước này thiếu nhân viên và nguồn lực. "Thành thật mà nói chúng tôi có một vấn đề trong hệ thống chăm sóc sức khỏe ở Iraq. Vì vậy, chúng tôi tập trung vào phòng ngừa", Tiến sĩ Saif Badr, phát ngôn viên của Bộ Y tế Iraq cho biết. 

Afghanistan đã xác định được 7 trường hợp nghi nhiễm ở tỉnh Herat, nơi giáp ranh với Iran, một trường hợp trong đó được xác nhận vừa trở về từ Qom. 

Một người đàn ông khử trùng một ngôi đền Hồi giáo ở thành phố Qom, Iran. Ảnh: AP.

Một người đàn ông khử trùng một ngôi đền Hồi giáo ở thành phố Qom, Iran. Ảnh: AP.

Gần như tất cả nước láng giềng của Iran như Thổ Nhĩ Kỳ, Armenia, Pakistan, Afghanistan đã đóng cửa biên giới, trong khi Bahrain, Oman, Jordan, Saudi Arabia và UAE đình chỉ các chuyến bay đến Iran.

Pakistan ra lệnh đóng cửa biên giới với Iran ngay trước khi xác nhận hai trường hợp đầu tiên nhiễm bệnh. Một bệnh nhân ở Karachi, được báo cáo dương tính đã dành 3 ngày ở thành phố Qom của Iran, cùng nhóm 28 người hành hương trước khi trở về Pakistan hôm 22/2. Bộ trưởng Y tế Pakistan nói bệnh nhân thứ hai từ thủ đô Islamabad cũng trở về từ Iran. 

Các quan chức Iran có mối quan tâm riêng của họ về các quốc gia láng giềng. Một quan chức cho biết: "Bạn có thể tin Afghanistan, Iraq và Pakistan có số ca tử vong thấp hơn Iran không? Không thể nào. Hàng xóm của chúng tôi có lý do riêng khi không tiết lộ số ca tử vong của họ như Thổ Nhĩ Kỳ và UAE, hoặc không có phòng thí nghiệm có khả năng phát hiện virus".

Bahrain đã báo cáo có 26 trường hợp kể từ 24/2, là những du khách vừa trở về từ Iran qua Dubai và Sharjah ở UAE, đồng thời ban bố lệnh cấm đối với tất cả chuyến bay từ các sân bay này. Bahrain không có chuyến bay trực tiếp đến Iran, nhưng phần lớn tín đồ Hồi giáo Shia thường xuyên đến các địa điểm hành hương ở Iran qua UAE - nơi các hãng hàng không giá rẻ phục vụ tại năm thành phố khác nhau của Iran. Dubai, sân bay bận rộn nhất thế giới về lưu lượng giao thông quốc tế, là một trung tâm thương mại và du lịch đối với Trung Quốc, châu Phi, châu Á và Trung Đông. 

UAE cũng ngừng tất cả dịch vụ đến và đi từ Iran vào 25/2. Điều này dấy lên lo ngại về tác động đối với nền kinh tế Dubai, vốn đang gặp khó khăn kể từ khi giá dầu sụp đổ vào 2014. Chính quyền thành phố này cho biết đã có 13 trường hợp nhiễm cho đến nay, bao gồm cả du khách từ Iran và Trung Quốc.

Huyền Anh (Theo Financial Times, CNBC)

 
 
Gửi bài viết, câu hỏi tư vấn tại đây hoặc ione@vnexpress.net
 
 
goto top