Thứ ba, 14/9/2021, 00:00 (GMT+7)

Chàng trai mê phục dựng mô hình nhà Việt cổ

Trương Văn Bộ, 23 tuổi, tự tay làm mô hình mô phỏng kiến trúc nhà cổ Bắc Bộ vì muốn lưu giữ nét văn hóa của người Việt xưa.

Thận trọng lợp từng viên ngói, rồi dùng chổi nhỏ quét đi phần xi măng thừa cho mô hình "nhà thờ họ" được khách đặt hàng trước, chốc chốc Bộ lại lau mồ hôi chảy ròng trên mặt khi phải làm việc dưới cái nắng tháng 8.

Mô hình nhà thờ họ gồm một nhà thờ chính, một gian chuẩn bị đồ lễ, chòi nghỉ chân, mái đao đặt giữa sân. Để mô hình chắc chắn, Bộ đổ tường bằng bê tông cốt thép, sử dụng gần 3.000 viên ngói, 400 viên gạch lát sân, sau dựng kèo cột, tạo hình mái đao, mái rồng.

Trước đó, 9x dành hơn một tuần để nghiên cứu hình ảnh, lên bản vẽ, thậm chí đến tận nơi ngắm công trình thật vài lần.

Xong phần thô, để mô hình trông "y chang bản chính", anh quét lên từng mảng tường một lớp "rêu" được làm từ sữa chua và nước vo gạo. Ngắm nghía, chỉnh sửa các chi tiết, so sánh với bản gốc, đến khi ưng mắt, Bộ cùng bố bê mô hình đặt dưới gốc cây cho khô. Mô hình sẽ được gửi đến khách hàng sau vài ngày khi lớp rêu mọc tốt.

Từ bé, Bộ đã quen với xi măng, gạch, đá vì có ông nội làm xây dựng. Qua tivi, sách báo, kết hợp với các chuyến tham quan nhà cổ, suy nghĩ làm mô hình nhỏ, phục dựng kiến trúc xưa nhằm lưu giữ các nét đẹp văn hóa ngày một lớn trong Bộ.

Công trình đầu tay Bộ thực hiện là mô hình chùa Một Cột khi mới 7 tuổi. Dành dụm tiền ăn sáng để mua "vật tư", nhặt nhạnh dây thép thừa từ các công trình xây dựng gần nhà, sau thời gian nghiên cứu, cậu học sinh cấp 1 ngày ấy đã bắt tay vào làm.

Để dựng "công trình", Bộ sử dụng giấy vở học sinh cũ, cuộn tròn rồi đổ xi măng lỏng. Đổ được một phần tư, Bộ lại cắm các dây thép uốn thẳng để định hình. Sau khi phần xi măng lỏng bắt đầu cố định sẽ đổ hết toàn bộ thể tích của cuộn giấy, đợi khô rồi tách giấy ra để làm cột, kèo.

Phần mái và tường được tạo ra từ khuôn bìa carton, đan thêm các lát cây nhỏ để liên kết. Từ chi tiết nhỏ cho đến họa tiết, hoa văn của công trình thật đều được Bộ ghi nhớ để tái hiện.

Chưa được tận mắt đến Chùa Một Cột, nhưng qua tivi, cậu bé 7 tuổi đã mường tượng và khắc ghi từng chi tiết trong ký ức. Mô hình hoàn thành sau cả tháng trời khiến Bộ tự hào: "Tuy không hoàn hảo nhưng mô hình cũng giống đến 60-70%".

Thấy con trai hí hoáy dựng nhà, mặt mũi lấm lem xi măng, sợ ảnh hưởng đến việc học, thời gian đầu Bộ vấp phải sự phản đối của bố mẹ. "Nhiều lúc mê quá, mình đợi bố mẹ ngủ say rồi lén dậy làm. Nhiều khi đang làm chỉ sợ bố mẹ phát hiện lại mắng", Bộ nhớ lại.

Nhìn con trai hào hứng khoe thành quả, bố mẹ Bộ dần chấp nhận sở thích của con nhưng luôn nhắc nhở không được chểnh mảng học hành. Để gia đình yên tâm, Bộ luôn cân bằng giữa việc học và đam mê cá nhân, tranh thủ thời gian rảnh để làm mô hình.

Theo Bộ, để làm một mô hình nhà cổ phải trải quá rất nhiều công đoạn. Từ làm đế, móng, sau đó dựng vách. Tùy từng loại kiến trúc sẽ dựng kèo, cột, đổ tường bằng bê tông hay xây bằng từng viên gạch, sau đó sẽ lợp mái ngói, gắn mái đao đuôi phượng, xây bậc thềm, lát gạch... Có những mô hình siêu bé phải dùng đến nhíp để lợp từng viên ngói, lát gạch.

"Ngày trước khi chưa có gạch, ngói làm sẵn, mọi công đoạn đều phải làm thủ công. Từ làm khuôn đổ từng viên ngói, gạch, tấm cửa, sau đem đi nung. Lúc nung phải canh lửa chuẩn không dễ bị hỏng, màu ra không đẹp. Giờ mọi thứ được làm sẵn, công đoạn dựng nhà siêu nhỏ cũng được rút ngắn", Bộ nói.

Tùy vào độ khó dễ, có mô hình chỉ làm trong một tuần, có khi mất đến vài ba tháng.

Trúng tuyển vào ngành kỹ thuật cơ khí Đại học Thủy Lợi, ngay từ năm nhất, Bộ đã chia sẻ các mô hình nhà cổ lên mạng xã hội và nhận được vô số lời khen cùng đơn hàng.

Sản phẩm đầu tiên được bán giá 200 nghìn đồng, dần dần có công trình lên tới 10 triệu đồng. Tiền thu về, Bộ lại đầu tư phục dựng mô hình khác.

Để có được mô hình giống thật, Bộ đọc nhiều sách báo, tìm hiểu về lịch sử kiến trúc đó. Cậu bạn còn tìm đến tận nơi, ngắm, chụp ảnh, nghiên cứu thiết kế, tham khảo kinh nghiệm, tư vấn của người dân sinh sống xung quanh về những nét đặc trưng riêng biệt.

"Càng làm, mình càng đặt ra những tiêu chuẩn cao hơn, sản phẩm làm ra phải chính xác, giống thật nhất có thể. Đó là lý do không ít lần mình cứ làm rồi lại đập đi đến khi ưng mới thôi", anh nói.

Điểm khó khi làm mô hình nhà cổ Việt chính là thu nhỏ công trình kiến trúc sao cho giống thật. Trước Bộ thường ước tính bằng mắt, áng chừng tỷ lệ khiến nhiều mô hình bị gãy, đổ. Làm lâu, dần có kinh nghiệm trong khâu phác thảo bản vẽ, dựng mô hình kết hợp với kiến thức có được khi học đại học, hiện Bộ đã tự tin tạo dựng nhiều mô hình với đầy đủ kích thước ứng dụng.

Là người trẻ nhưng thích sáng tạo ra các sản phẩm hoài cổ, Bộ nói: "Mình thích những mô hình nhà Việt cổ, nhất là khi nhiều công trình dần bị thay thế bằng những tòa chung cư, biệt thự, nhà ống. Mình muốn bằng cách nào đó lưu giữ lại nét đẹp truyền thống của người Việt, không chỉ đơn thuần là đam mê cá nhân".

Thúy Quỳnh